Chronomed Home Bookmark Contact
Home
  • Cliënten
    • Slaap problemen
    • Medicatie
    • Winterdepressie
    • Apneu
    • Snurken
    • Ploegendiensten
    • Chronische Vermoeidheid
    • Mondschild
    • Burn Out
  • Verwijzers
    • Indicaties
    • Behandelingen
    • Resultaten
    • Online verwijzen
    • Aanvraag Verwijsformulier
Bedrijven Topport
  • Media
    • Pers
    • Scientific Update
  • voorlichting
    • Factsheets
    • Test en check
  • Actueel
    • Nieuws
    • Op deze website
    • Vacatures
Over ons Contact
Chronomed

Nieuws

Slaapstoornissen in het nieuws


Blauw licht maakt alerter
Bewuste dromers meer alert
Versnelde tumorgroei door slaapverstoring
Geel licht gezonder voor nachtwerker
Sociale leven beïnvloedt tienerslaap
Betere slaap zonder sigaretten
Slaapbehoefte door leren
Licht invloed op gezondheid patiënten
Slank door vast slaapritme
Hyperactief door onregelmatige slaap
Schone hersenen door slaap
Onvoldoende herstel na ‘bijslapen’
Yoga helpt bij insomnie menopauze
Middagslaapje helpt kleuters bij leren
Agressievere huidkanker bij slaapapneu

Waarom meet Morpheus met zoveel maten?



21-04-2006 -

Van alle bedgeheimen is de slaap het meest mysterieus. Een derde van ons bestaan
gaat eraan op, terwijl de noodzaak ervan allerminst duidelijk is. De giraffe beseft
dat, hij dommelt amper twee uur per dag. Tijd om de slaap te evalueren, met als
eerste vraag: waarom doen we het?

Onze wekker is onverbiddelijk, maar de fruitvlieg draait zich nog eens om en suft
uren verder. Ook de bruine vleermuis wenst de volle rusttijd van twintig uur uit te
hangen. Helaas zijn wij aan het verkeerde eind van het slaapspectrum geboren, maar
voor u medelijden met uzelf krijgt: het paard is 21,1 uur per dag in touw.

Waarom meet Morpheus met zoveel maten? En waarom slapen we eigenlijk? Geen
wetenschapper die het weet, en daarom zetten we voorlopig in op het lekenantwoord:
we slapen om uit te rusten, en daar doet een uilaapje nu eenmaal zeventien uur over
en een koe amper vier.

Voor een verklaring voor dat verschil gaan we te rade bij psychiater Guilio Tononi,
die in het februarinummer van Sleep Medicine Reviews een nieuwe theorie poneerde.
Hij vermoedt dat we slapen om het hoofd te ’legen’, en dat lukt niet alle dieren
even vlot.

Dit leegslapen bedoelt Tononi letterlijk.

In bed hanteert ons brein de bezem, omdat het gedurende de waakuren door alle
informatie en inspanning volloopt. De schoonmaak is bittere noodzaak. Overdag nemen
de contactpunten (synapsen) tussen zenuwcellen in dichtheid en sterkte toe, en dat
kost ruimte en energie. Ons brein, toch al de grootste slokop in het lichaam,
verbruikt ’s avonds bijna 20 procent meer energie dan ’s morgens.

Vooral in regio’s waar het op de dag een af en aan was van signalen, staan de
neuronen én hun verbindingen op scherp. Die synaptische drukte moeten we eruit
slapen, om de hersenen niet te laten verhongeren. En om ruimte te maken. De diepe
slaap –met langzame hersengolven– brengt de krap behuisde zenuwcellen weer goeddeels
terug in de frisse staat van gistermorgen. Zo slapen we onszelf meer rust én ruimte
in de cerebrale tent.

Maar wist het brein de herinneringen van overdag dan niet uit? Nee, het veegt naar
rato: in gebieden waar het vandaag druk was, blijven de verbindingen tussen neuronen
wat sterker dan de dag ervoor. Maar waar het suffig was, vegen de bezems juist wat
meer synapsen weg van gisteren. Zo slapen we het brein in balans, en blijven de
herinneringen van vandaag intact.

Het betekent wel dat het brein hier en daar meer werk heeft om het evenwicht te
herstellen. Daar heeft Tononi bewijs voor: scans laten zien dat hersengebieden die
op de dag zware klussen te doen kregen, ’s nachts dieper slapen dan breindelen die
vrijaf hadden.

Zo: Tononi weet waarom we slapen. Maar collega’s twijfelen, vooral omdat Tononi de
karige aanwijzingen voor zijn theorie uit onderzoek bij fruitvliegen distilleert.
Wie zegt dat die net zo slapen als wij, en om dezelfde reden? Geef gewoon toe dat de
slaap een duistere fase is. Zo vond Nathaniel Kleitman, pionier in dit veld, de
reden ervan net zo schimmig als die van de omgekeerd toestand: waarom zijn we
eigenlijk wakker? Bij zo’n ernstig gebrek aan kennis komt er ruimte voor de
fantasie: in vroeger eeuwen bedacht men zelfs dat we slapen om de ziel de
gelegenheid te geven zich voor te bereiden op het hiernamaals.

Is dat nou niet merkwaardig? Van een derde van ons bestaan snappen we weinig tot
niets, terwijl we drommels goed aanvoelen dat we er dagelijks acht uur van nodig
hebben. We beknibbelen er al te veel op, gaven slaaponderzoekers van de Universiteit
Utrecht onlangs mee op de Nationale Slaapdag (25 maart). Er mag een halfuurtje bij.

Geen beest kan er onderuit, ook al doet de giraffe met 22,1 waakuren per dag nog een
knappere poging dan het paard. En dan zijn we weer waar we begonnen, bij dat
wonderlijke verschil en de constatering dat uiteindelijk alles en iedereen kort of
lang onder zeil gaat. Jaren terug zagen biologen de miereneter en het vogelbekdier
slapen, waarmee zoogdieren van het eerste uur bewezen dat het verschijnsel minstens
120 miljoen jaar oud moest zijn. En zij slapen, net als wij, in twee hoofdvormen: in
diep, rustig gesluimer en in een drukke, herrieachtige droomslaap, waarin het brein
zelfs nog actiever is dan overdag.

Inmiddels weten we dat ook bij ongewervelde dieren het licht enige tijd uitgaat, bij
de fruitvlieg bijna een halve dag. Maar nogmaals: waarom? Herstel, suggereerde
Aristoteles al, want zo voelt het aan. Toch is dat vreemd, want de geest mag dan weg
zijn, het lichaam draait gedurende grote delen van de slaap op volle toeren en
maakt, in bed, talrijke bouwstenen aan.

De beste theorie is dat slapen energie bespaart. En dat dat zeker warmbloedige
dieren ten goede komt, want de kachel kan op de waakvlam. Mogelijk zijn zoogdieren
in koudere streken daarom zulke notoire suffers. En vooral kleine, met een hoog
metabolisme: het razende rattenhartje komt wel wat kalme uurtjes toe. Maar slapen
levert slechts een karige energiebesparing op in vergelijking met wakend relaxen. De
stofwisseling loopt met niet meer dan 5 à 10 procent terug, tenzij je in winterslaap
gaat. Ons lijf wenst nu eenmaal 37 graden Celsius.

Of is slapen misschien een tijdverdrijf voor de donkere uren waarin er, voor een
beest, niets te fourageren valt en alleen maar het risico bestaat dat het zelf
gegeten wordt? Mogelijk verklaart het waarom sommige dieren die door alle rovers
lekker worden gevonden –het hert bijvoorbeeld– slechts beperkte tijd de ogen
sluiten. Maar waarom zou je slapen uit voorzorg als waken nog altijd veiliger is?

Dit is een taai vraagstuk. In oktober bracht het tijdschrift Nature een
slaapspecial, met onder meer een verhandeling van Jerome Siegel, ’s werelds
slaapexpert, over de functies van de zoogdierslaap. Nou gaat ie komen, denk je. Maar
ook Siegel kijkt vragend naar de verschillen en snapt niets van het nachtbraken van
de giraffe in vergelijking met het dagsuffen van de buidelrat.

Conclusie van Siegel: slapen is werkelijk een raadsel, en we doen het vermoedelijk
om talloze redenen. Een daarvan is de nachtelijke ordening van het geheugen. Een
jonge kanarie zet in zijn slaap de noten nog eens op een rij, om morgen nog mooier
uit te kunnen pakken. Een tweede reden zou de groei van de hersenen in de
kinderjaren zijn, waarover later in de serie meer.

Een andere Jerome Siegel, een neef, wijdde er een boek aan, ’The Neural Control of
Sleep & Waking’. Ook hij waagt zich aan de functie, maar piekert drie zinnen later
al over het paradoxale verschijnsel van de REM-slaap (rapid eye movement). En waarom
het tijdens de droomslaap zo’n kabaal is in ons hoofd terwijl we geacht worden uit
te rusten. Kortom, Siegel junior weet het evenmin.

Maar twee halve nachten wakker liggen vertelt ons dat het lichaam schreeuwt om
herstel. Zou die Tononi dan toch een punt hebben? Hij beweert dat we in diepe rust
ruimte maken boven en de neuronen verfrissen. We moeten de hectiek van de dag,
gestold in een overladen brein, eruit slapen.

Ruim twintig jaar geleden opperde Francis Crick, ontdekker van de DNA-structuur,
iets vergelijkbaars. Maar dan over de droomslaap. Die hectische vorm van slapen
vergeleek Crick met een soort van omgekeerd leren. Onze hersenen slaan te pas en te
onpas indrukken op, en uit zo’n volgestouwd en ongeordend magazijn zou het brein
geen zuivere herinnering kunnen opdiepen. Daarom moeten de hersenen zichzelf ’s
nachts op orde dromen; een deel van wat ze overdag tot zich namen moet er weer uit,
dacht Crick.

In feite veronderstelde ook hij dat de slaap ruimte maakt door te snoeien in de
synaptische verbindingen tussen hersencellen. De slappe, ondeugdelijke contacten
worden gewist, zodat alleen de sterkere overblijven. Overtollige en onzinnige
leerstof dromen we eruit, wat een van de redenen zou zijn van de bizarre wereld
waarin we tijdens de REM-slaap vaak vertoeven. Ons brein schrapt de onzin, en
zuivert zo het geheugen.

Maar waarom mogen we daar zelf niet bij aanwezig zijn? Laten we ophouden met die
vraag. Slapen zullen en moeten we, tenzij je in het Guinness Book of Records wil
komen. Zoals Randy Gardner: hij klokte in 1965 maar liefst 264 opeenvolgende
waakuren. Nog wat uren erbij, en hij had het gevolg geproefd van oneindige
slaaponthouding. Een drama: rat noch mens overleeft het, blijkt uit de volgende
aflevering.


Bron: Trouw



Aanmelden

Individuele behandeling bij slaapproblemen

SlaaptrainingChronoMed geeft behandelingen op maat, die gebaseerd zijn op de aard van de klachten, de oorzaak ervan én de factoren die de klachten in stand houden. De therapie is daardoor altijd resultaatgericht en efficiënt.


ChronoMed geeft slaaptraining

WinterdepressieChronoMed geeft slaaptraining. Deze is bedoeld voor mensen met milde slaapklachten, die een individuele behandeling te intensief vinden. De slaaptraining bestaat uit zes bijeenkomsten (vijf plus één follow-up) en wordt gegeven in kleine groepjes..


Hoe ouder ik word hoe slechter ik slaap



Reslaten inladen, een ogenblik geduld aub


Nieuwsbrief

Copyright © 2017 ChronoMed. Alle rechten voorbehouden | Sitemap
Webdesign:
Webdesign Bureau