Slapen na de bevalling: waarom je niet gek wordt, al voelt het soms zo

Waarom slapen na de bevalling zo anders voelt

Je zou denken: bevalling achter de rug, baby eruit, buik lichter, nu kan ik eindelijk weer lekker liggen. In de praktijk voelt het vaak meer als: ik ben overreden door een vrachtwagen en die komt elk uur even terug om te checken of ik al wakker ben.

Er spelen meerdere dingen tegelijk:

• Je lichaam is aan het herstellen van een enorme fysieke inspanning.
• Je hormonen schieten alle kanten op.
• Je borsten moeten wennen aan voeden of kolven.
• Je baby heeft nog nul besef van dag en nacht.

Neem bijvoorbeeld Sara, 32. Ze dacht dat ze “gewoon moe” zou zijn na de bevalling. In werkelijkheid sliep ze de eerste weken steeds maar blokjes van 1 tot 2 uur. Overdag was ze zo opgefokt van de adrenaline en zorgen, dat ze niet eens kon dutten als de baby sliep. Ze zei: “Iedereen riep: slaap als de baby slaapt. Maar ik lag dan juist klaarwakker met een bonkend hart.”

Herkenbaar? Dat is eigenlijk heel normaal.

Je lichaam na de bevalling: slapen met een lijf dat protesteert

Slapen met naweeën, hechtingen, stuwing en een bekken dat nog natrilt van alles wat er gebeurd is, is nou niet bepaald een wellness-ervaring.

Pijn en ongemak: hoe slaap je dan?

Veel vrouwen hebben in de eerste weken last van:

• Hechtingen (vaginaal of na een keizersnede)
• Rugpijn of bekkenpijn
• Stuwing of pijnlijke borsten
• Naweeën, vooral tijdens het voeden

Dat betekent dat je soms niet op je zij kúnt liggen, of juist niet op je rug. Sommige vrouwen slapen half zittend in bed, anderen op de bank met kussens in alle hoeken.

Een paar dingen die vaak helpen:

• Kussens gebruiken als steun tussen je knieën, onder je buik of in je rug.
• Een voedingskussen hergebruiken als “nest” om jezelf in te parkeren.
• Met je verloskundige of huisarts overleggen over veilige pijnstilling zodat je überhaupt kunt slapen.

Op Thuisarts.nl kun je nalezen wat normaal is qua herstel en wanneer je echt even moet bellen.

Hormonen, huilbuien en die onrustige nachten

Je hebt misschien gemerkt dat je rond dag 3 tot 5 na de bevalling ineens zomaar kunt huilen. Om niks. Om alles. Om de verkeerde soort crackers. Dat is die bekende “kraamtranen”.

Je hormonen dalen na de bevalling flink en dat merk je:

• Je slaapt lichter en wordt sneller wakker.
• Je kunt piekeren: “ademt de baby nog?”, “doe ik het wel goed?”, “wat als…”
• Je kunt onrustig of angstig zijn in het donker.

Neem Lotte. Overdag ging het best aardig, maar ’s avonds, zodra het begon te schemeren, voelde ze een knoop in haar maag. Ze zei: “Ik was zó bang voor weer een nacht vol huilen en voeden, dat ik van tevoren al niet meer kon ontspannen.”

Die avond-angst is iets wat veel vrouwen herkennen, maar waar bijna niemand over praat. Het helpt om het hardop te zeggen tegen je partner, kraamverzorgende of verloskundige. Je bent niet “zwak”, je lijf en hoofd zijn gewoon keihard aan het schakelen.

Als je merkt dat je somberheid of angst na een paar weken niet afneemt, of juist erger wordt, kijk dan eens op Gezondheidsnet of bespreek het met je huisarts. Soms is er meer aan de hand, zoals een postnatale depressie, en daar hoef je niet alleen mee te worstelen.

De beruchte nachten: baby’s slapen anders dan jij

Hier komt een irritante waarheid: je baby heeft geen idee wat “nacht” is. Het slaapritme van een pasgeborene is compleet anders dan dat van een volwassene.

• Baby’s slapen in korte blokjes, vaak 2 tot 4 uur.
• Ze hebben vaker lichte slaap, waardoor ze snel wakker worden.
• Ze hebben ’s nachts net zo goed honger als overdag.

Jij hebt misschien geleerd dat “doorslapen” betekent: 8 uur achter elkaar. Voor een baby wordt 5 uur vaak al als doorslapen gezien. Best wel een reality check.

Sommige baby’s zijn vanaf het begin relatief “makkelijk” en slapen langere blokken. Anderen zijn echte knuffelkonten en willen alleen maar bij of op jou slapen. Niks mis mee, maar voor jouw nachtrust kan het pittig zijn.

“Slaap als de baby slaapt” - ja leuk, maar hoe dan?

Deze zin hoor je waarschijnlijk vaker dan je lief is. In theorie klinkt het logisch. In de praktijk:

• De baby slaapt en jij moet plassen, douchen, eten, kraambezoek ontvangen, formulieren invullen.
• Je hoofd raast en je ligt te malen in plaats van te slapen.

Toch zitten er wél bruikbare stukjes in dat advies. Denk meer in “rustmomenten” dan in “moet nu slapen”. Als je baby slaapt, mag jij ook:

• Op de bank liggen met je ogen dicht, zonder telefoon.
• Even niets “nuttigs” doen.
• Een korte powernap proberen, al is het maar 15 minuten.

En ja, dat betekent soms dat het huishouden blijft liggen. Nou ja, dan ligt het maar. Je bent net bevallen, je runt geen hotel.

Nachtfeeds, borstvoeding en flesvoeding: impact op jouw slaap

Of je nu borst- of flesvoeding geeft, je nachten worden sowieso onderbroken. Maar de manier waarop kan verschillen.

Bij borstvoeding:

• Je bent vaak zelf degene die eruit moet, zeker in het begin.
• Voeden kan slaperig en knus zijn, maar ook pijnlijk of onrustig.
• Sommige vrouwen dommelen tijdens het voeden bijna weg, anderen zijn juist klaarwakker.

Bij flesvoeding:

• De partner kan makkelijker nachtvoedingen overnemen.
• Je moet vaak opstaan om fles klaar te maken, wat je weer wakkerder maakt.

Sanne loste het zo op: haar partner deed de “late” voeding rond 23.00 uur met een fles afgekolfde melk, zodat zij een paar uur aaneengesloten kon slapen. Daarna deed zij de voeding van 02.00 en 05.00 uur. Niet perfect, wel iets meer ademruimte.

Belangrijk: er is geen “juiste” manier. Er is alleen wat werkt voor jullie gezin en jouw lichaam. Als je merkt dat je volledig op omvallen staat, bespreek dan met je verloskundige, kraamverzorgende of huisarts wat er anders kan. Op Thuisarts.nl vind je eerlijke info over borstvoeding en keuzes daaromheen.

Samen slapen, co-sleeping en veiligheid

Veel ouders merken dat iedereen beter slaapt als de baby dichtbij is. Dat kan in een co-sleeper naast je bed, of - en daar wordt het gevoelig - in jullie bed.

De officiële adviezen zijn voorzichtig met samen in één bed slapen, zeker bij:

• Roken (ook als je buiten rookt)
• Alcohol- of medicijngebruik
• Extreme vermoeidheid
• Premature of erg kleine baby’s

Een veilige middenweg is vaak een co-sleeper of wiegje direct naast je bed. Je baby ligt dichtbij, je hoeft minder ver op te staan, maar heeft wel een eigen slaapplek. Op Nederlandse sites over veilig slapen, zoals het consultatiebureau of het RIVM, vind je actuele adviezen. Een goed startpunt is de informatie over veilig slapen via RIVM.

En ja, in het echte leven vallen ouders soms in slaap met de baby op de borst op de bank. Niet ideaal. Als je merkt dat dat vaak gebeurt, is dat juist een signaal dat je meer steun en rust nodig hebt, niet dat jij een slechte ouder bent.

De rol van je partner: jij hoeft dit niet alleen te dragen

In veel relaties sluipt er onbewust een patroon in: de moeder doet de nachten, de partner “moet werken” en slaapt door. Soms is dat een bewuste keuze, soms gebeurt het gewoon.

Maar eerlijk is eerlijk: jij werkt ook. Je lichaam draait overuren, je hormonen ook. Je hebt net een topprestatie geleverd waar geen enkele kantoorbaan tegenop kan.

Dingen die kunnen helpen:

• Laat je partner in het weekend of op vrije dagen een nacht- of vroege ochtendsessie overnemen.
• Spreek af dat jij na een zware nacht een dut mag doen, terwijl de ander de baby heeft.
• Laat iemand anders (partner, oma, vriend(in)) met de kinderwagen lopen, terwijl jij thuis even gaat liggen.

Marieke vertelde dat het enorme verschil maakte toen zij en haar partner één simpele afspraak maakten: zij sliep elke ochtend van 7 tot 9 nog even door, met oordoppen in, terwijl haar partner de baby had. “Die twee uur voelden als een mini-vakantie”, zei ze.

Wanneer wordt het slapen weer “normaal”?

De vraag die bijna iedereen stelt, maar waar niemand een strak antwoord op kan geven: hoe lang duurt dit?

Grofweg zie je bij veel baby’s een soort patroon:

• In de eerste 6 weken is het vaak puur overleven en meegaan in het ritme van de baby.
• Rond 3 maanden beginnen sommige baby’s langere blokken te slapen.
• Tussen 4 en 6 maanden kun je voorzichtig wat meer regelmaat inbouwen.

Maar: elk kind is anders. En elk lichaam ook. Vergelijken met andere moeders (“haar baby sliep met 8 weken al door!”) is een recept voor frustratie.

Wat wél helpt, is kleine lichtpuntjes zoeken:

• De eerste nacht dat je baby ineens 4 uur achter elkaar slaapt.
• De eerste keer dat je zelf denkt: hé, ik voel me vandaag iets minder zombie.
• Het moment dat jij durft te zeggen: “ik trek dit zo niet meer” en hulp vraagt.

Slaapgebrek en je mentale gezondheid

Langdurig slaaptekort is niet “gewoon een beetje moe”. Het kan je stemming, je relatie, je concentratie en zelfs je band met je baby beïnvloeden.

Signalen dat het echt te veel wordt:

• Je huilt bijna elke dag en voelt weinig blijdschap.
• Je voelt je constant opgejaagd of angstig.
• Je kunt niet meer genieten van dingen waar je normaal wel blij van wordt.
• Je hebt sombere gedachten over jezelf of over het moederschap.

Dit zijn geen tekenen dat jij faalt. Dit zijn alarmsignalen van een lichaam en brein die hulp nodig hebben. Praat met je huisarts, verloskundige of het consultatiebureau. Je kunt ook zelf alvast wat lezen over mentale klachten na de bevalling op bijvoorbeeld Gezondheidsnet.

Kleine, haalbare dingen die je vandaag al kunt doen

Je hoeft niet ineens een perfect slaapplan te hebben. Kijk liever naar mini-aanpassingen die nét wat lucht geven.

Denk aan dingen als:

• ’s Avonds je verwachtingen verlagen: het wordt waarschijnlijk geen zalige nacht, en dat is oké.
• Eén moment per dag inplannen waarop jij mag “instorten” op bed of bank, zonder schuldgevoel.
• Je telefoon niet mee in bed nemen na een nachtvoeding, zodat je makkelijker weer in slaap valt.
• Licht en donker gebruiken: overdag gordijnen open, ’s avonds gedimd licht, zodat je eigen ritme weer een beetje op gang komt.

En misschien wel de belangrijkste: iets aardigs zeggen tegen jezelf. Je hoeft niet de “perfecte” moeder te zijn. Je bent al meer dan genoeg, ook met wallen tot je knieën.

Veelgestelde vragen over slapen na de bevalling

Hoe weinig slaap is nog “normaal” in de kraamperiode?

In de eerste weken slapen veel vrouwen versnipperd, bijvoorbeeld 4 tot 6 uur per 24 uur, in korte blokken. Dat is zwaar, maar komt helaas veel voor. Als je structureel minder dan dat haalt en je merkt dat je echt niet meer functioneert, trek dan aan de bel bij je verloskundige of huisarts. Er kan soms praktisch meer geregeld worden dan je denkt.

Mag ik slaapmedicatie gebruiken als ik net bevallen ben?

Gebruik van slaapmedicatie in de kraamtijd, zeker als je borstvoeding geeft, moet altijd in overleg met een arts. Sommige middelen kun je beter vermijden, andere kunnen soms kortdurend en onder begeleiding. Ga hier nooit zelf mee experimenteren. Bespreek je klachten eerlijk met je huisarts; schaamte helpt je niet vooruit.

Is het normaal dat ik ’s nachts steeds check of mijn baby nog ademt?

Ja, dat komt heel vaak voor. Je bent net moeder geworden, je brein staat in de “beschermstand”. Veel vrouwen staan regelmatig naast het wiegje te luisteren of voelen met hun hand aan het buikje. Als de angst zo groot wordt dat je bijna niet meer durft te slapen, is het goed om dit te bespreken met een professional.

Wanneer moet ik hulp zoeken voor mijn slaapproblemen?

Zoek hulp als je:

• Langer dan een paar weken nauwelijks slaapt, ook als de baby wél slaapt.
• Je erg somber, angstig of wanhopig voelt.
• Gedachten hebt dat je het niet meer ziet zitten.

Begin bij je huisarts, verloskundige of het consultatiebureau. Zij kunnen meedenken, doorverwijzen en soms al met kleine aanpassingen veel verschil maken.

Gaat dit ooit nog beter worden?

Ja. Niet van de ene op de andere dag, maar stapje voor stapje. De meeste ouders merken dat het na een paar maanden echt anders wordt. Je went deels aan minder slaap, je baby krijgt meer ritme en jij leert beter aanvoelen wat voor jullie werkt. En tot die tijd: wees mild voor jezelf, vraag hulp waar je kunt en onthoud dat je het al verdraaid goed doet, zelfs als je je daar nu helemaal niks bij kunt voorstellen.

Tot slot

Slapen na de bevalling is geen simpel hoofdstuk dat je “even doorloopt”. Het is eerder een rommelig boek met ezelsoren, koffievlekken en nachten die in elkaar overlopen. Maar je staat er niet alleen in. Hoe jij nu slaapt, zegt niets over hoe goed jij moeder bent.

Zoek informatie op betrouwbare plekken, zoals Thuisarts.nl en RIVM, praat met mensen om je heen en durf hardop te zeggen dat het zwaar is. Dat is geen klacht, dat is zorg voor jezelf. En precies dat heb je nu nodig.