Zo kies je het matras waar je écht lekker op slaapt

Laten we eerlijk zijn: de zin “dit is het perfecte matras voor iedereen” is eigenlijk altijd onzin. Jouw lichaam, jouw gewicht, jouw slaaphouding, jouw zweetgedrag, jouw rugklachten - het speelt allemaal mee.

Neem Sanne, 32 jaar, zijslaper, wat gevoelige schouders. Zij kocht ooit een superstevig matras omdat de verkoper zei dat dat “beter was voor de rug”. Gevolg: tintelende armen, pijnlijke schouders en elke nacht wakker worden. Haar rug vond het prima, haar schouders haatten het. Moraal: wat voor de één werkt, kan voor de ander een ramp zijn.

Dus voordat je naar merken, acties en mooie hoezen kijkt, is de eerste vraag: wat heeft jouw lichaam nodig om te ontspannen?

Hoe stevig moet een matras nou echt zijn?

Je hoort het vaak: “Je moet een hard matras hebben, dat is beter.” Maar dat is veel te kort door de bocht.

Stevigheid draait om steun én drukverdeling

Een matras moet twee dingen tegelijk doen:

Je wervelkolom zoveel mogelijk in een natuurlijke, rechte lijn houden
Je drukpunten (schouders, heupen, billen) zacht genoeg opvangen zodat er geen pijnlijke plekken ontstaan

Lig je op je rug, dan moet je onderrug niet in een hangmat liggen, maar ook niet zo platgedrukt worden dat het oncomfortabel voelt. Lig je op je zij, dan moeten je schouders en heupen een beetje kunnen wegzakken, zodat je rug niet kromtrekt.

Gewicht speelt echt een rol

Hoe zwaarder je bent, hoe meer je een matras indrukt. Een zwaarder persoon op een superzacht matras zakt vaak te ver weg. Een lichter persoon op een heel hard matras ligt weer meer óp het bed dan ín het bed, met druk op schouders en heupen.

Grof gezegd (ja, een beetje algemeen, maar het helpt):

Lichtere mensen hebben vaak meer comfort aan een wat zachter tot medium matras
Zwaardere mensen hebben meestal meer steun aan een medium-stevig tot stevig matras

Maar: je slaaphouding tikt net zo hard mee.

Slaaphouding: zo kies je per houding slimmer

Ben je vooral zijslaper?

Dan heb je meestal een matras nodig dat zich goed vormt naar je lichaam. Je schouders en heupen zijn je drukpunten. Als het matras te hard is, krijg je daar snel pijn of een slapende arm.

Een matras dat:

De schouders iets laat wegzakken
Toch genoeg steun geeft aan je taille en onderrug

werkt voor veel zijslapers prettig. Vaak kom je dan uit bij een matras met een comfortabele toplaag (bijvoorbeeld koudschuim of traagschuim) bovenop een stevigere basis.

Ben je vooral rugslaper?

Dan moet je onderrug goed ondersteund worden, zonder dat je bekken te diep wegzakt. Te zacht? Je ligt in een kuil. Te hard? Je onderrug krijgt geen natuurlijke holling.

Veel rugslapers voelen zich prettig op een medium tot stevig matras, met een redelijk stabiele ondersteuning.

Slaap je veel op je buik?

Buikslapen is voor je rug eigenlijk niet ideaal, maar goed, sommige mensen slapen nu eenmaal zo. Dan is het extra belangrijk dat je niet te ver in het matras zakt met je heupen, want dan trekt je onderrug hol.

Een wat steviger matras helpt om je lichaam meer in één lijn te houden. Een heel zacht, dik kussen is daarbij ook geen goed idee, want dan ligt je nek in een rare hoek.

De grote vraag: welk type matras past bij jou?

Je ziet door de bomen het bos niet meer: pocketvering, koudschuim, traagschuim, latex, hybride. Laten we het even vertalen naar hoe het voelt en wat het doet.

Pocketvering: veerkrachtig en vaak lekker koel

Een pocketveringmatras heeft allemaal losse veertjes in zakjes. Dat zorgt voor:

Goede ventilatie (fijn als je het snel warm hebt)
Een veerkrachtig gevoel, je ligt er meer óp dan ín
Redelijke ondersteuning, zeker als er verschillende comfortzones in zitten

Veel mensen die graag een wat “klassiek” matrasgevoel willen, komen hier op uit. Voor zijslapers is het dan wel fijn als er een goede, comfortabele toplaag bovenop zit.

Koudschuim: stabiel en ondersteunend

Koudschuim heeft een open celstructuur en ademt daardoor redelijk goed. Het staat bekend om:

Goede ondersteuning, ook bij wat hoger gewicht
Weinig kuilvorming bij een goede kwaliteit
Een redelijk stevig, maar comfortabel gevoel

Als je een matras wilt dat lang meegaat en niet snel doorzakt, is koudschuim vaak een veilige keuze, mits je niet voor de allergoedkoopste variant gaat.

Traagschuim: drukverlagend, maar iets warmer

Traagschuim (ook wel memory foam) vormt zich naar je lichaam. Dat kan heerlijk zijn als je last hebt van drukpunten of gewrichtsklachten.

Maar er zijn twee dingen om rekening mee te houden:

Het kan warmer aanvoelen, omdat je meer “in” het matras ligt
Draaien in bed kost soms wat meer moeite, omdat je een beetje in het schuim zakt

Voor iemand als Jan, 58 jaar, met artrose in zijn schouders, kan traagschuim echt verlichting geven. Voor iemand die het snel bloedheet heeft in bed, kan het juist irritant zijn.

Latex: soepel en veerkrachtig

Latexmatrassen voelen vaak wat elastisch en soepel aan. Ze:

Sluiten goed aan op het lichaam
Hebben een veerkrachtig gevoel
Kunnen wat warmer aanvoelen, afhankelijk van de uitvoering

Natuurlijk latex is vaak duurder, maar kan prettig zijn als je een combinatie zoekt van ondersteuning en comfort.

Hybride matrassen: mix van vering en schuim

Hybride matrassen combineren meestal pocketvering met een laag schuim (koudschuim, traagschuim of latex). Je krijgt dan:

De ventilatie en veerkracht van vering
De drukverdeling van schuim

Voor veel mensen is dit een fijne middenweg, zeker als je twijfelt tussen “ouderwets” vering en “modern” schuim.

Warm of koud in bed? Ventilatie is geen detail

Misschien herken je dit: je wordt midden in de nacht wakker, klam, dekbed half op de grond, kussen vochtig. Dan is de combinatie van matras, matrasbeschermer en beddengoed vaak te warm.

Matrassen met veel schuim (vooral traagschuim) houden warmte en vocht sneller vast. Pocketvering en kwalitatief koudschuim ventileren meestal beter.

Wat helpt:

Kies bij snel zweten voor een goed ventilerend matras (bijvoorbeeld pocketvering met ademende toplaag)
Gebruik een ademende molton en geen dikke, plastic-achtige matrasbeschermer
Combineer je matras met een lattenbodem of spiraalbodem die lucht doorlaat

Op sites als Gezondheidsnet vind je ook handige info over slapen en zweten.

Rugklachten, heupklachten, schouders: waar let je dan op?

Last van je onderrug

Dan wil je vooral dat je wervelkolom in een zo neutraal mogelijke positie ligt. Een te zacht matras laat je bekken wegzakken, een te hard matras geeft vaak te weinig steun in de onderrug.

Veel mensen met rugklachten doen het goed op een matras met:

Een stevige basislaag (bijvoorbeeld pocketvering of stevig koudschuim)
Een comfortabele, maar niet té dikke toplaag

Let er in de winkel op dat iemand even naar je rug kijkt terwijl je ligt. Ligt je rug ongeveer recht in zijligging en in een natuurlijke S-vorm in rugligging? Dan zit je in de goede richting.

Gevoelige schouders of heupen

Zijslapers met gevoelige schouders hebben vaak baat bij een matras met een zachtere schouderzone. Sommige matrassen hebben echt aparte zones, anderen lossen het op met een zachtere toplaag.

Als je op je zij ligt en je voelt na een paar minuten al druk op je schouder of heup, dan is dat matras in de praktijk gewoon te hard voor jou.

Voor medische info over rug en gewrichten kun je altijd kijken op bijvoorbeeld Thuisarts voor de kant van de klachten, en dat dan combineren met je keuzes in de slaapkamer.

Proefliggen: zo doe je dat zonder je te laten opjagen

In de winkel even op een matras gaan liggen en na 20 seconden denken “ja, deze” is ongeveer hetzelfde als een huis kopen na alleen de voordeur gezien te hebben.

Beter is:

Ga echt liggen in je normale slaaphouding
Blijf minstens 10 minuten per matras liggen
Probeer ook even op je rug, ook al slaap je daar nooit op, om je ruglijn te checken

Let op:

Voel je druk op schouders of heupen?
Zakt je onderrug weg of hangt hij in de lucht?
Kun je makkelijk draaien of voelt het stroperig?

Laat iemand even van de zijkant naar je rug kijken. Ligt je hoofd in lijn met je wervelkolom? Dat zegt meteen ook iets over je kussen.

Steeds meer winkels en webshops bieden een proefslapen-periode aan. Maak daar gebruik van, maar lees de voorwaarden goed. Moet je het matras in plastic terugstoppen? Betaal je retourkosten? Hoe lang mag je het proberen?

Matras en bedbodem: die twee moeten kunnen samenwerken

Een goed matras op een slechte bodem is als goede hardloopschoenen met sokken vol gaten. Het werkt, maar je haalt er niet uit wat erin zit.

Lattenbodem

Een lattenbodem met voldoende latten en eventueel comfortzones kan prima werken met veel schuim- en pocketveringmatrassen. Let erop dat de latten niet te ver uit elkaar staan, anders kan het matras sneller vervormen.

Boxspring

Een boxspring is in feite een verende bodem met daarop een matras. Ziet er luxe uit, maar het gaat nog steeds om de kwaliteit van het matras dat erop ligt. Laat je niet alleen leiden door de looks.

Schotelbodem of spiraalbodem

Deze bodems kunnen heel goede ondersteuning geven, zeker bij rugklachten. Ze zijn vaak wat duurder, maar in combinatie met een goed matras kan het comfort echt omhoog gaan.

Meer achtergrond over slaap en bedsystemen vind je bijvoorbeeld bij gespecialiseerde slaapwebsites zoals het Nederlands Slaapinstituut of vergelijkbare organisaties in Nederland en België.

Allergieën en hygiëne: niet het leukste onderwerp, wel belangrijk

Als je gevoelig bent voor huisstofmijt of allergieën, is het slim om hier bij je matras op te letten.

Let op:

Een afneembare, wasbare tijk (hoes) is heel handig
Goede ventilatie helpt tegen vocht en mijt
Combineer je matras met een anti-allergene matrasbeschermer

Op RIVM vind je meer info over allergieën en binnenmilieu. Dat helpt je om in je hele slaapkamer betere keuzes te maken, niet alleen bij je matras.

Hoe lang gaat een matras mee en wanneer moet je ‘m vervangen?

Fabrikanten roepen graag dat een matras 10 tot 15 jaar mee kan. In de praktijk merk je het vaak eerder aan je lichaam dan aan het label.

Signalen dat je matras zijn beste tijd heeft gehad:

Je wordt vaker stijf of met pijn wakker dan vroeger
Je ziet of voelt kuilen, vooral op de plekken waar je het meest ligt
Als je naar het midden rolt, rol je echt in een soort geul

Gemiddeld vervangen veel mensen hun matras na ongeveer 8 tot 10 jaar. Bij goedkoper schuim of zwaarder lichaamsgewicht kan dat eerder zijn.

Geld, aanbiedingen en marketingpraatjes

Ja, matrassen zijn duur. En ja, er zijn altijd wel “tijdelijke” kortingen. Laat je daar niet volledig door sturen.

Een paar nuchtere gedachten:

Een matras waar je elke nacht op ligt, is niet de plek om alleen maar op de laagste prijs te mikken
De duurste is niet automatisch de beste voor jouw lichaam
Let meer op opbouw, materialen, proefslapen en hoe jij je erop voelt dan op merknaam

Zie het zo: als je matras 8 jaar meegaat en je betaalt bijvoorbeeld 800 euro, dan kost je matras 100 euro per jaar. Dat is nog geen 30 cent per nacht. Voor je nachtrust is dat eigenlijk best wel redelijk.

Je matras passend maken bij de rest van je slaapkamer

Je matras staat niet op zichzelf. De temperatuur in je slaapkamer, je dekbed, je kussen en zelfs je pyjama spelen mee.

Heb je het snel warm? Kies een koeler matras, een lichter dekbed en zorg voor ventilatie in je slaapkamer.
Heb je vaak nekpijn? Kijk niet alleen naar je matras, maar ook naar de hoogte en hardheid van je kussen.
Word je vaak moe wakker? Dan is het soms een combinatie van matras, slaaptijd, stress en schermgebruik. Een goed matras helpt, maar lost niet alles op.

Op sites als Gezondheidsnet vind je meer tips om je hele slaaproutine en slaapkamer aan te pakken.

Samengevat: zo voorkom je matras-spijt

Als je alles terugbrengt tot een paar praktische punten, wordt het ineens een stuk overzichtelijker:

Kijk eerst naar jezelf: gewicht, slaaphouding, klachten, warm/koud
Kies een matras dat én ondersteunt én drukpunten ontlast
Denk na over het type: vering, schuim, combinatie, en hoe warm je het hebt
Test echt rustig, in je eigen slaaphouding, liefst met proefslapen
Vergeet de bedbodem en ventilatie niet

En misschien wel het belangrijkste: luister naar je lichaam, niet naar marketing. Jij bent degene die er elke nacht op ligt.

Veelgestelde vragen over het juiste matras kiezen

Hoe weet ik of een matras goed is voor mijn rug?

Ga in je normale slaaphouding liggen en laat iemand van opzij naar je rug kijken. In zijligging moet je wervelkolom ongeveer recht zijn, in rugligging een natuurlijke S-vorm hebben. Word je na een paar nachten minder stijf wakker en heb je minder zeurende rugpijn, dan zit je vaak goed. Bij blijvende of ernstige klachten is het altijd verstandig om je huisarts te raadplegen, bijvoorbeeld via info op Thuisarts.

Is een hard matras altijd beter dan een zacht matras?

Nee. Dat is een hardnekkige mythe. Een te hard matras kan juist voor drukpunten en pijn zorgen, vooral bij zijslapers. Een te zacht matras laat je lichaam wegzakken, waardoor je rug in een ongunstige houding komt. Het gaat om de combinatie van jouw lichaam, gewicht en slaaphouding met de stevigheid van het matras.

Hoe lang moet ik wennen aan een nieuw matras?

Je lichaam moet soms echt even schakelen. Reken op ongeveer 2 tot 4 weken. In het begin kun je zelfs wat spierpijn of stijfheid voelen, omdat je houding verandert. Als het na een maand nog steeds niet goed voelt of je klachten verergeren, dan is het slim om contact op te nemen met de winkel of aanbieder.

Is online een matras kopen verstandig?

Dat kán prima, zeker als er een duidelijke proefslapen-periode is waarin je het matras kosteloos of tegen lage kosten kunt retourneren. Lees de voorwaarden goed door en let op verborgen kosten. Het voordeel is dat je in je eigen slaapkamer, in alle rust, echt kunt ervaren hoe je ligt.

Maakt mijn kussen veel uit bij de keuze van een matras?

Ja, best wel. Een goed matras met een verkeerd kussen kan nog steeds voor nek- en schouderklachten zorgen. In zijligging moet je kussen de ruimte tussen je hoofd en matras opvullen, zodat je nek in lijn blijft met je rug. Soms voelt een matras pas echt goed als je ook je kussen aanpast.