Altijd moe overdag, terwijl je “gewoon” slaapt - wat speelt hier?

Overdag moe zijn is niet lui zijn

Laten we daar maar meteen mee beginnen. Overdag moe zijn voelt vaak als een soort persoonlijk falen. Je collega lijkt fluitend door de dag te gaan, je partner zegt dat hij “gewoon even doorbijt” als hij moe is, en jij zit ernaast met luciferstokjes in je ogen.

Neem Sara, 34 jaar, fulltime baan, twee jonge kinderen. Ze lag volgens haar Fitbit elke nacht zo’n zeven uur in bed. Toch moest ze elke middag zuchten om wakker te blijven in meetings. Ze dacht lang: ik stel me aan, dit is gewoon het leven met kinderen. Tot ze bij de huisarts kwam en er uiteindelijk slaapapneu bleek te spelen. Niet lui, niet zwak, gewoon een lijf dat ‘s nachts niet goed aan zijn herstel toekomt.

Overdag moe zijn is dus vaak geen kwestie van karakter, maar van kwaliteit van slaap, onrust in je hoofd, je dagritme of een medische oorzaak. En ja, soms is het een combinatie van alles tegelijk. Gezellig.

Hoe voelt die vermoeidheid eigenlijk echt?

Vermoeidheid is niet voor iedereen hetzelfde. De een dommelt letterlijk weg achter de laptop, de ander voelt vooral een soort wattenhoofd. Misschien herken je een of meer van deze dingen:

• Je kunt je moeilijk concentreren, gesprekken glijden langs je heen.
• Je leest dezelfde alinea drie keer en nog weet je niet wat er staat.
• Je wordt prikkelbaar of kortaf, terwijl je dat eigenlijk helemaal niet wilt.
• Je maakt meer fouten, vergeet afspraken of woorden.
• Je hebt het gevoel dat je lijf zwaar is, alsof je door stroop loopt.

En dan is er nog het verschil tussen slaperigheid en vermoeidheid. Slaperigheid is dat gevoel dat je zo kunt wegdommelen als je gaat zitten. Vermoeidheid is meer: “ik ben op”, zonder dat je per se direct in slaap valt. Bij slaapproblemen zie je vaak een mix van beide.

Maar ik slaap toch genoeg uren, hoe kan ik dan zo moe zijn?

Dat is misschien wel de meest frustrerende vraag. Je ligt braaf in bed, je pakt je 7 à 8 uur, en toch ben je overdag gesloopt. Hoe kan dat nou?

Er zijn een paar veelvoorkomende redenen:

1. Je slaap is onrustig of oppervlakkig

Je kunt best lang slapen, maar als je slaap vaak onderbroken is, of je komt te weinig in diepe slaap, dan laad je niet goed op. Dat kan bijvoorbeeld bij:

• Slaapapneu, waarbij je ademhaling steeds stopt en weer opstart.
• Onrustige benen of veel draaien en woelen.
• Pijnklachten waardoor je vaak half wakker wordt.

Je herinnert je die korte ontwakingen vaak niet eens. Maar je brein wel.

2. Je slaapt op rare tijden

Je biologische klok is eigenlijk best wel een zeurpiet. Die houdt van regelmaat. Als je de ene dag om 23.00 uur gaat slapen en de andere om 02.00 uur, en in het weekend uitslaapt tot 11.00 uur, raakt die klok in de war. Gevolg: ‘s ochtends kom je niet op gang, ‘s middags val je bijna om, ‘s avonds ben je opeens weer klaarwakker. Leuk voor feestjes, minder leuk voor je energie.

3. Je hoofd draait ‘s nachts overuren

Stress, piekeren, mentale druk: ze eten allemaal aan je slaapkwaliteit. Misschien lig je niet uren wakker, maar slaap je lichter, word je vaker net even wakker, of kom je minder in die diepe, herstellende slaap. Dat merk je overdag in concentratie, geheugen en humeur.

4. Je leefstijl werkt stiekem tegen je

Cafeïne laat op de dag, veel schermtijd in de avond, weinig daglicht, weinig beweging: het zijn allemaal kleine duwtjes de verkeerde kant op. Op zichzelf lijkt het onschuldig, maar stapel er een druk leven en wat stress bovenop, en je hebt een perfecte cocktail voor dagelijkse moeheid.

5. Er speelt iets medisch

Soms is vermoeidheid overdag een signaal van je lichaam dat er meer aan de hand is. Denk aan een traag werkende schildklier, bloedarmoede, een depressie, een slaapstoornis of bepaalde medicijnen. Daarom is het slim om niet eindeloos zelf te blijven rommelen als je echt al maanden tot jaren moe bent.

Op sites als Thuisarts.nl kun je nalezen wanneer het verstandig is om je huisarts te bellen.

Waarom artsen dit vaak missen

Eerlijk: vermoeidheid is een vage klacht. Huisartsen zien elke dag mensen die moe zijn. En ja, vaak is het ook “gewoon” drukte, stress, jonge kinderen, een hectische baan. Daardoor wordt de link met slaap niet altijd meteen gelegd.

Neem Mark, 42, IT’er. Hij kwam bij de huisarts met vermoeidheid en somberheid. Er werd vooral gedacht aan overspannenheid. Pas toen zijn partner vertelde dat hij ‘s nachts hard snurkte en soms even niet leek te ademen, ging er een lampje branden. Slaapapneu dus.

Als jij bij de huisarts komt, helpt het enorm als je:

• Een paar weken een soort slaapdagboek bijhoudt: hoe laat naar bed, hoe laat eruit, hoe vaak wakker, hoe voel je je overdag.
• Noteert of je snurkt, veel beweegt in je slaap, rare dingen doet ‘s nachts (wandelen, praten).
• Opschrijft wanneer je overdag het meest moe bent: vooral ‘s ochtends, de hele dag, vooral na de lunch?

Zo wordt het voor je arts makkelijker om te zien of je vermoeidheid past bij een slaapprobleem, een andere aandoening, of een combinatie.

De bekende middagdip: normaal of een signaal?

Die dip rond 14.00-15.00 uur, na de lunch, is op zich vrij normaal. Je biologische klok zakt dan even in. Maar er is een verschil tussen: “pfoe, ik zou nu wel een kop thee lusten” en “ik moet nu echt mijn ogen dichtdoen anders gaat het mis”.

Als jij:

• Bij elke rustige activiteit wegdommelt (vergadering, trein, tv kijken).
• Regelmatig in slaap valt zonder dat het de bedoeling is.
• Elke middag voelt alsof je de nacht hebt doorgehaald.

Dan is dat niet meer “een normale dip”, maar eerder een signaal dat je slaapkwaliteit of slaapduur niet klopt.

De Hersenstichting legt mooi uit hoe belangrijk goede slaap is voor je brein en alertheid overdag.

Wat kun je vandaag al testen en uitproberen?

Oké, genoeg theorie. Wat kun je nou zelf doen zonder meteen in een medisch traject te belanden?

Kijk een week eerlijk naar je ritme

Niet mooier maken dan het is. Hoe laat ga je echt slapen? Hoe vaak pak je nog je telefoon in bed? Hoe vaak snooze je? Schrijf het eens een week op, gewoon kort. Vaak zie je dan al patronen die je zelf een beetje wegwuifde. Bijvoorbeeld: toch elke avond tot 00.30 uur scrollen, terwijl je om 07.00 uur op moet.

Maak je ochtenden licht en voorspelbaar

Je biologische klok is dol op licht. Zorg dat je binnen een half uur na het opstaan daglicht ziet: gordijnen open, eventueel even naar buiten, al is het maar vijf tot tien minuten. Dat helpt je lichaam om wakker te worden en overdag alerter te zijn.

Een vaste opsta-tijd helpt ook. Ja, ook in het weekend. Misschien niet exact hetzelfde tijdstip, maar liever geen uitslaapmarathons van drie uur verschil. Dat voelt even lekker, maar maakt de rest van de week zwaarder.

Wees eerlijk over cafeïne en schermen

Koffie is heerlijk, maar hij blijft lang in je lijf. Probeer eens: geen cafeïne meer na 14.00 uur. Dus ook geen energydrinks en sterke zwarte thee. Geef het een week of twee. Eén dag proberen en dan roepen dat het niets doet, werkt niet.

En die schermen: blauw licht in de avond maakt je brein wakker. Leg je telefoon eens een uur voor het slapengaan weg. Ja, dat is irritant. Ja, je went eraan. Pak een boek, een tijdschrift, of klets gewoon even met iemand. Je slaap wordt er rustiger van, en dat voel je overdag.

Bewegen, maar niet op het laatste moment knallen

Regelmatig bewegen helpt je slaap én je energie overdag. Maar intensief sporten vlak voor het slapengaan kan je juist wakker houden. Probeer je zwaardere sportmomenten eerder op de dag te plannen, en laat de late avond meer voor rustige activiteiten.

Op sites als Gezondheidsnet vind je praktische tips over beweging en slaap.

Wanneer is het tijd om professionele hulp te zoeken?

Nou ja, ergens weet je dat vaak zelf al. Maar een paar duidelijke signalen:

• Je bent al langer dan drie maanden bijna elke dag moe overdag.
• Je valt overdag soms zomaar in slaap, bijvoorbeeld in de trein, in de wachtkamer, of zelfs achter het stuur.
• Je omgeving maakt zich zorgen: je partner, collega’s, vrienden.
• Je merkt dat je werk, studie of relaties er echt onder lijden.
• Je snurkt hard, stikt of snakt naar adem in je slaap (volgens je partner), of je wordt vaak zwetend en met hartkloppingen wakker.

In die gevallen: ga naar je huisarts. Echt. Je hoeft niet eerst “nog meer je best te doen”. Je huisarts kan met je meekijken, andere oorzaken uitsluiten, en je eventueel doorverwijzen naar een slaapcentrum of specialist.

Op Thuisarts.nl over slaapproblemen kun je alvast lezen wat je kunt verwachten.

Overdag moe én toch niet kunnen slapen: hoe kan dat?

Dat voelt zó oneerlijk: je bent de hele dag gesloopt, maar zodra je in bed ligt, is je hoofd klaarwakker. Alsof je brein denkt: oh, is het nu tijd om alles te verwerken wat ik vandaag niet redde? Top, let’s go.

Dit zie je vaak bij:

• Stress en piekeren.
• Onregelmatige werktijden of ploegendiensten.
• Veel schermgebruik tot vlak voor het slapengaan.

Je systeem staat dan eigenlijk continu een beetje “aan”. Overdag merk je dat als vermoeidheid en prikkelbaarheid, ‘s nachts als moeite met inslapen of doorslapen. De truc zit ‘m dan niet alleen in langer in bed liggen, maar in het leren uitzetten van die mentale motor. Ontspanningsoefeningen, een vaste avondroutine, eventueel hulp van een psycholoog of slaaptherapeut kunnen dan echt verschil maken.

Overdag slapen: helpt een powernap of maakt het erger?

Nappen is tricky. Het kan je er doorheen slepen, maar het kan ook je nacht slaap saboteren.

Een korte powernap van 10 tot 20 minuten, vroeg in de middag, kan je net even opfrissen. Maar:

• Slaap je langer dan ongeveer 30 minuten, dan kom je in diepere slaap en word je vaak duf wakker.
• Nap je laat in de middag of ‘s avonds, dan is de kans groot dat je ‘s nachts moeilijker in slaap valt.

Als je merkt dat je zonder dutje de dag echt niet doorkomt, is dat vaak een signaal dat je basis-slaap ‘s nachts niet klopt. Dan is het slimmer om dáárnaar te kijken, dan om elke dag te leunen op dutjes.

Overdag moe zijn en toch blijven functioneren: een paar praktische trucs

Je lost er de oorzaak niet mee op, maar soms moet je gewoon de dag door. Een paar dingen die vaak helpen:

• Verdeel je taken: moeilijke, denk-intensieve dingen in de ochtend, simpelere klusjes in je dipmomenten.
• Plan korte micropauzes: even naar buiten, trap lopen, glas water halen. Liever vaak kort dan één lange pauze.
• Eet regelmatig en niet te zwaar: een enorm bord pasta om 12.00 uur is vragen om een foodcoma.
• Zorg voor daglicht: werk, als het kan, niet de hele dag in een donker hoekje.

En misschien wel het belangrijkste: wees iets milder voor jezelf. Je bent niet zwak omdat je moe bent. Je lijf probeert je iets te vertellen.

FAQ over overdag moe zijn door slaapproblemen

Is het normaal om elke dag moe te zijn?

Af en toe een slappe dag is normaal. Maar als je bijna elke dag moe bent, al maandenlang, dan is dat een signaal dat er iets niet goed gaat met je slaap, je gezondheid of je belastbaarheid. Dan is het verstandig om het serieus te nemen en met je huisarts te praten.

Hoe weet ik of mijn vermoeidheid door slaaptekort komt of door iets anders?

Let op een paar dingen: slaap je structureel minder dan 7 uur per nacht, heb je onregelmatige tijden, of lig je vaak wakker? Dan is slaap waarschijnlijk een grote factor. Maar omdat ook dingen als bloedarmoede, schildklierproblemen of depressie vermoeidheid geven, is het slim om bij aanhoudende klachten een medische check te doen.

Helpt het als ik in het weekend extra lang uitslaap?

Een beetje langer slapen kan fijn zijn, maar grote uitschieters maken je biologische klok juist in de war. Daardoor voel je je doordeweeks vaak nog moeier. Beter is het om redelijk vaste tijden aan te houden en je nachten doordeweeks iets te verlengen als dat kan.

Kan ik zelf testen of ik een slaapstoornis heb?

Je kunt online vragenlijsten doen en een slaapdagboek bijhouden, dat geeft wel een indruk. Maar een echte diagnose, bijvoorbeeld slaapapneu of narcolepsie, kan alleen gesteld worden met medisch onderzoek, vaak in een slaapcentrum. Begin altijd bij je huisarts als je dat vermoedt.

Moet ik me zorgen maken als ik in de trein of op de bank vaak in slaap val?

Af en toe indommelen als je het druk hebt gehad, is niet meteen zorgelijk. Maar als je bijna altijd in slaap valt zodra je even gaat zitten, of als je slaperigheid gevaarlijk wordt (bijvoorbeeld achter het stuur), dan is dat wel een reden om snel hulp te zoeken.

Overdag moe zijn is niet “gewoon iets wat erbij hoort”. Het is een signaal. Soms zachtjes fluisterend, soms keihard schreeuwend. Hoe eerder je luistert, hoe groter de kans dat je over een tijdje terugkijkt en denkt: jeetje, wat liep ik eigenlijk lang op halve batterij.