Altijd goed onder de wol - zo kies je het juiste dekbed per seizoen

Waarom je dekbed per seizoen uitmaakt

Een matras krijgt vaak alle aandacht, maar je dekbed bepaalt voor een groot deel hoe je de nacht ervaart. Te warm, te koud, klam, plakkerig... dat komt meestal door de verkeerde combinatie van seizoen, materiaal en warmteklasse.

Neem Lisa, 34 jaar. Zij sliep het hele jaar onder hetzelfde dikke donzen dekbed. In de winter heerlijk, in de zomer drama. Ze werd elke nacht badend in het zweet wakker. Haar oplossing was jarenlang: raam verder open. Tot ze een keer overstapte op een licht zomerdekbed en ineens merkte dat ze gewoon kon doorslapen. Zelfde bed, ander dekbed, compleet andere nachten.

Je lichaamstemperatuur daalt als je gaat slapen. Je dekbed hoort je warm te houden, maar ook vocht af te voeren en niet als een soort sauna te werken. En dat is precies waar de seizoenen binnenkomen: de temperatuur in je slaapkamer verandert, maar je dekbed vaak niet. Daar gaat het mis.

Eerst even dit: warmteklassen zonder gedoe

Voor je per seizoen gaat kiezen, is het handig om de zogeheten warmteklassen te snappen. Klinkt technisch, valt mee.

• Warmteklasse 1: heel warm, echt voor koukleumen en koude slaapkamers
• Warmteklasse 2: warm, fijne winterkeuze voor de meeste mensen
• Warmteklasse 3: middel, goed voor voorjaar en najaar
• Warmteklasse 4: licht, ideaal als zomerdekbed

Veel 4-seizoenendekbedden bestaan uit een combinatie van een dekbed in warmteklasse 3 en eentje in klasse 4. Los te gebruiken in lente/zomer, samen te knopen voor de winter. Klinkt handig, en dat is het meestal ook - als je tenminste het juiste materiaal kiest.

Zomerdekbed: luchtig, ademend en niet plakkerig

In de zomer wil je één ding: niet liggen te koken. Maar je wilt ook niet helemaal zonder dekbed slapen, want dat voelt voor veel mensen gewoon onrustig.

Waar let je op in de zomer?

Je wilt een licht dekbed (warmteklasse 4) dat goed ademt en vocht snel afvoert. Zeker als je iemand bent die snel zweet.

Materialen die in de zomer vaak fijn zijn:

• Katoen: ademt goed, voelt fris aan, makkelijk wasbaar.
• Bamboe: heel luchtig, neemt veel vocht op, voelt koel aan.
• Dun synthetisch dekbed: licht en makkelijk te wassen, maar let op of het niet te zweterig aanvoelt.

Dons kan in de zomer óók, maar dan echt een heel licht zomerdons. Veel mensen denken: dons is altijd warm. Dat hoeft niet, het gaat om de hoeveelheid dons in het dekbed.

Neem Mark, 29 jaar, fanatiek sporter. Hij zweet sowieso veel, ook ‘s nachts. Hij stapte over van een synthetisch dekbed naar een bamboe zomerdekbed. Zijn woorden: “Het voelt alsof er lucht langs mijn huid kan bewegen, maar ik lig niet bloot.” Dat is precies wat je wilt in de zomer.

Tips om je zomerdekbed nog fijner te maken

• Kies een katoenen of bamboe dekbedovertrek, geen dikke flanel in de zomer.
• Was je dekbed volgens het label, maar niet te heet, zodat de vulling mooi blijft.
• Lucht je dekbed regelmatig buiten, liefst in de schaduw.

Lente en herfst: de twijfelzone in dekbedland

Dit zijn de seizoenen waarin je vaak denkt: is het nou warm of koud? Overdag prima, ‘s nachts ineens fris. Je slaapkamer kan de ene week 18 graden zijn en de week erop 13.

Hier komt een dekbed in warmteklasse 3 goed van pas. Niet te zwaar, niet te licht. Veel mensen zouden eigenlijk het grootste deel van het jaar met dit soort dekbed prima kunnen slapen.

Materialen die prettig zijn in de overgangsseizoenen

• Dons (warmteklasse 3): licht, vormt zich om je heen, houdt goed warmte vast zonder zwaar te zijn.
• Wol: reguleert warmte en vocht heel goed. Niet iedereen vindt het gevoel fijn, maar qua klimaat in bed is het top.
• Hoogwaardig synthetisch dekbed met goede ventilatie: handig als je allergisch bent voor huisstofmijt.

Neem Samira, 42 jaar. Zij heeft een 4-seizoenendekbed, maar gebruikte eerst altijd óf allebei de delen óf alleen het dunne deel. Dat middelste deel lag in de kast. Tot ze een keer in april dacht: laat ik dat dekbed in warmteklasse 3 eens proberen. Bleek dat ze daar van oktober tot en met mei eigenlijk het lekkerst onder sliep. Moraal: probeer het uit, je gevoel wint het vaak van de verpakking.

Handige truc: laagjes werken ook in bed

Je kunt in de lente en herfst prima spelen met laagjes. Bijvoorbeeld:

• Een middelwarm dekbed met een extra plaid aan het voeteneind voor koude nachten.
• Of juist het zomerdekbed gebruiken, maar met een iets warmere pyjama.

Zo hoef je niet meteen van dekbed te wisselen als er een paar koudere of warmere nachten tussendoor zitten.

Winterdekbed: warm zonder te verstikken

In de winter wil je het knus hebben, maar niet badend in het zweet wakker worden. Daar gaat het bij veel mensen mis: ze kiezen het dikste, zwaarste dekbed dat ze kunnen vinden, terwijl hun slaapkamer misschien helemaal niet zo koud is.

Hoe koud is je slaapkamer echt?

Hang eens een simpele thermometer op in je slaapkamer. Veel mensen denken dat het daar ijskoud is, maar vaak valt het mee. In Nederland en België zitten slaapkamers vaak ergens tussen de 12 en 18 graden in de winter, afhankelijk van isolatie en of de deur openstaat.

• Is je slaapkamer rond de 16-18 graden? Dan is warmteklasse 2 meestal voldoende.
• Zakt je slaapkamer vaak richting 12 graden of lager? Dan kun je denken aan warmteklasse 1, zeker als je snel koud bent.

Materialen die in de winter fijn zijn

• Dons: lekker licht en toch warm. Hoe hoger het percentage dons, hoe beter de isolatie per gram.
• Wol: voelt wat zwaarder, maar regelt warmte en vocht heel goed. Fijn voor mensen die snel klam worden.
• 4-seizoenendekbed: beide delen gekoppeld, zodat je een soort “superdekbed” krijgt voor de koudste maanden.

Neem Peter, 57 jaar, echte koukleum. Hij sliep altijd met twee dekbedden en nog een deken eroverheen. Bleek dat zijn dekbed een oud, dun synthetisch ding was. Toen hij overstapte op een goed donzen dekbed in warmteklasse 2, met een extra plaid voor de echt koude nachten, kon de rest de kast in. Minder gewicht, meer warmte.

Let op je pyjama en beddengoed

Een winterdekbed doet zijn werk beter als je beddengoed meewerkt:

• Flanellen dekbedovertrek houdt warmte langer vast.
• Een katoenen hoeslaken is vaak fijner dan synthetisch, omdat het minder klam aanvoelt.

4-seizoenendekbed: slimme alleskunner of onhandig compromis?

Veel mensen kiezen tegenwoordig voor een 4-seizoenendekbed. Klinkt ideaal: één aankoop, klaar voor het hele jaar. Maar werkt dat ook zo in de praktijk?

Een 4-seizoenendekbed bestaat meestal uit:

• Een licht dekbed (warmteklasse 4) voor de zomer.
• Een middelwarm dekbed (warmteklasse 3) voor lente/herfst.
• Samen vormen ze een warm dekbed (ongeveer warmteklasse 1 of 2) voor de winter.

Voor wie is dit handig?

• Als je niet te veel wilt nadenken: gewoon delen wisselen per seizoen.
• Als je weinig opbergruimte hebt: twee dunne dekbedden nemen minder plek in dan drie losse.
• Als je met twee personen slaapt die ongeveer hetzelfde warmtegevoel hebben.

Wanneer kan een los dekbed per seizoen toch beter zijn?

• Als jij het altijd warm hebt en je partner altijd koud.
• Als je slaapkamer extreem koud of juist vrij warm is.
• Als je heel specifieke wensen hebt, bijvoorbeeld wol in de winter en bamboe in de zomer.

Een bekende valkuil: mensen kopen een 4-seizoenendekbed, gebruiken het eerste jaar keurig alle combinaties en blijven daarna hangen in één stand. Dan ligt het zomerdeel het hele jaar in de kast. Zonde. Hang een klein briefje in je kledingkast: “Dekbed wisselen?” in maart/april en september/oktober. Klinkt flauw, werkt echt.

En dan nog dit: jij bent geen gemiddelde

Alle advies over dekbedden per seizoen gaat vaak uit van de “gemiddelde slaper” in de “gemiddelde slaapkamer”. Maar jij bent geen gemiddelde.

Dingen die meespelen:

• Slaap je alleen of met z’n tweeën? Twee lichamen produceren meer warmte.
• Zweet je veel? Dan is vochtregulatie belangrijker dan pure warmte.
• Heb je last van allergieën? Dan kan een wasbaar synthetisch dekbed of een speciaal anti-allergisch dekbed slim zijn.
• Heb je hormonale schommelingen, bijvoorbeeld overgangsklachten? Dan kun je beter kiezen voor materialen die snel vocht afvoeren, zoals bamboe, wol of goed dons.

Neem Karin, 51 jaar, in de overgang. Zij sliep in de winter met een dik wollen dekbed en werd meerdere keren per nacht gillend heet wakker. Haar oplossing was niet: nóg lichter dekbed, maar juist een combinatie. Zij gebruikt nu een middelwarm donzen dekbed en slaapt met een katoenen plaid bij de hand. Bij een opvlieger gaat het plaid eraf, het dekbed iets opzij, en als ze afkoelt, trekt ze alles weer over zich heen. Flexibel systeem, veel rust.

Praktisch: hoe organiseer je je dekbedden per seizoen?

Je kunt het jezelf best wel makkelijk maken met een paar simpele gewoontes.

1. Plan vaste wisselmomenten

Koppel je dekbedwissel aan iets dat elk jaar terugkomt. Bijvoorbeeld:

• Rond de overgang naar zomertijd: lichtere dekbedden tevoorschijn halen.
• Rond de overgang naar wintertijd: zwaardere dekbedden klaarleggen.

Is het weer dat jaar heel anders dan normaal? Dan schuif je het gewoon een paar weken op. Het is geen wet van Meden en Perzen.

2. Bewaar dekbedden slim

• Gebruik ademende opbergzakken, liever geen luchtdichte plastic tassen.
• Bewaar ze op een droge plek, niet tegen een vochtige buitenmuur.
• Leg er eventueel een zakje met lavendel of cederhout bij tegen muffe geurtjes.

3. Check en was voor je wisselt

Voor je een dekbed weer een seizoen lang gaat gebruiken:

• Even goed uitschudden en luchten.
• Checken op vlekken of beschadigingen.
• Indien mogelijk volgens waslabel wassen of laten reinigen.

Zo voorkom je dat je in november een muf dekbed uit een zak trekt en denkt: nou ja, dan maar zo.

Veelgestelde vragen over dekbedden per seizoen

Hoe weet ik of mijn dekbed te warm of te koud is?

Word je vaak zweterig of klam wakker, gooi je ‘s nachts je dekbed van je af, of slaap je met één been buitenboord? Dan is de kans groot dat je dekbed te warm is voor het seizoen. Lig je juist vaak te rillen, met sokken, dikke pyjama en nog steeds koude voeten, dan is je dekbed waarschijnlijk te licht of je slaapkamer erg koud. Je lijf geeft het eigenlijk best duidelijk aan, als je erop let.

Is een 4-seizoenendekbed altijd een betere keuze dan losse dekbedden?

Niet altijd. Een 4-seizoenendekbed is handig als je graag één systeem hebt en niet te veel wilt nadenken. Maar als jij in de zomer bijvoorbeeld zweert bij een superlicht bamboedekbed en in de winter juist bij een wat zwaarder wollen dekbed, dan zijn twee losse dekbedden logischer. Kijk vooral naar je eigen slaapgedrag en het klimaat in je slaapkamer.

Hoe vaak moet ik mijn dekbed vervangen?

Gemiddeld gaat een goed dekbed zo’n 8 tot 10 jaar mee, afhankelijk van het materiaal en hoe je ermee omgaat. Dons en wol kunnen langer mooi blijven dan goedkoop synthetisch materiaal. Merk je dat je dekbed dunner, klonterig of ongelijkmatig wordt, of dat je het vaker koud hebt terwijl er niets in je slaapkamer is veranderd? Dan is het tijd om te vernieuwen.

Welk materiaal is het beste als ik veel zweet?

Katoen, bamboe, wol en goed dons staan bekend om hun vermogen om vocht op te nemen en weer af te geven. Synthetische dekbedden zijn vaak makkelijker wasbaar, maar voelen soms sneller klam aan. Bij veel nachtzweten kan het helpen om te kiezen voor een ademend dekbed en een katoenen of bamboe dekbedovertrek. Op sites zoals Gezondheidsnet en Slaapinstituut kun je meer lezen over nachtzweten en slaap.

Hoe combineer ik verschillende wensen als we met z’n tweeën slapen?

Als jij het altijd warm hebt en je partner altijd koud, dan wordt één groot dekbed vaak een compromis waar niemand echt blij van wordt. In veel landen is het heel normaal om twee eenpersoonsdekbedden te gebruiken op één tweepersoonsbed. Zo kan ieder zijn eigen warmteklasse en materiaal kiezen. Ziet er misschien iets minder “hotelachtig” uit, maar het slaapt vaak stukken beter.

Tot slot: maak van je dekbed een bewuste keuze

Je hoeft echt geen dekbedexpert te worden, maar een paar bewuste keuzes per seizoen kunnen je nachtrust flink verbeteren. Kijk naar het seizoen, maar vooral naar jezelf: hoe warm is je slaapkamer, hoe snel heb jij het koud of warm, en welk materiaal voelt prettig op je huid?

Als je de komende maanden een keer ‘s nachts wakker ligt en denkt: “Waarom lig ik hier te zweten?” of “Waarom heb ik het zo koud?”, stel jezelf dan die ene simpele vraag: ligt het misschien aan mijn dekbed? De kans is groot dat daar het antwoord zit.

Wil je meer lezen over slapen en een gezonde slaapkamer, dan kun je bijvoorbeeld kijken op:

• Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie over slaap en gezondheid
• Gezondheidsnet.nl voor praktische slaaptips
• Slaapinstituut.nl voor achtergrondinformatie over slaap en slaapomgeving